መግቢያ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዶግማዋን፣ ቀኖናዋን፣ ትምህርቷን፣ ትውፊቷን፣ ታሪኳን እና መንፈሳዊና ልማታዊ አገልግሎቶችን ለተከታይ ምእመናኖቿ በኅትመት ሚዲያ ስታስተምር መቆየቷን ታሪክ ያስረዳል፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኅትመት ሚዲያ ታሪክ ከ፲፱፻፴/1930ዎቹ ጀምሮ የሚጠቀስ ሲኾን በዚህ ዓመታት ውስጥ በርካታ የኅትመት ውጤቶች እየታተሙ ለምእመናን ይሠራጩ ነበር፡፡

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በስብከተ ወንጌልና ሐዋርያዊ ተልእኮ መምያ ለመጀመሪያ ጊዜ በትምህርተ ሃይማኖት ላይ ያተኮረ ‹‹ተክለ ሃይማኖት›› የተሠኘ ጋዜጣ ኅዳር ወር ፲፱፻፴፰/1938 ዓ.ም ታትሞ ለንባብ በቃ፡፡
በመቀጠልም በ፲፱፻፵/1940 ዓ.ም ‹‹ዜና ፡ ቤተ ፡ ክርስቲያን ፡ ዘኢትዮጵያ›› ጋዜጣ መታተም ጀመረ ሲኾን ዜና፣ የክብረ በዓላት ታሪክ፣ ወቅታዊ ዘገባዎች፣ እና የቤተ ክርስቲያን ታሪክ የሚያቀርብ ነበር፡፡ እነዚህ ጋዜጦች በየ፲፭/15 ቀኑ እየታተሙ ይሠራጩ የነበረ ሲኾን በሂደትም ወደ አንድ ጋዜጣነት ተጣምረው በየሳምንቱ እሑድ እንዲወጡ ተደርጎ ነበር፡፡

ዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ በቤተ ክርስቲያን ኅትመት ሚዲያዎች ዕድሜ ጠገብ እና በታሪክም ትልቅ ሥፍራ የሚይዝ ነው፡፡ ዜና ቤተ ክርስቲያን በረጅም ታሪኩ በርካታ ዓምዶችን በመክፈት የተለያዩ ርእሰ ጉዳዮችን በስፋት ሲያስተናግድ የቆየና የቤተ ክርስቲያኒቱ ልሳን ኾኖ የዘለቀ አንጋፋ የሕትመት ሚዲያ ነው፡፡

ጋዜጣው በዋነኛነት የቤተ ክርስቲያኒቱ የሥራ ሓላፊዎች የሚያከነወኗቸው ሥራዎችን ፣ ጉባኤዎችንና ስብሰባዎችን ፣ እንዲሁም በአህጉረ ስብከትም ኾነ በአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት የሚከናወኑ ልማታዊና መንፈሳዊ እንቅስቀሴዎችን በመዘገብ ለአንባብያን ሲያደርስ የቆየ መንፈሳዊ ጋዜጣ ነው ፡፡

ዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ በሀገራችን እንደ ዛሬው የሚዲያ አማራጭ በሌለበት በዚያ ዘመን የቤተ ክርስቲያኒቱን መልካም ተግባር እየዘገበ በማስነበብ የቅድስት ቤተ ክርስቲያናችንን ክብር ለመላው ሕዝበ ክርስቲያን በማስተዋወቅ ረገድ ከፍተኛ አስተዋፅኦ አበርክቷል ፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በማኅበራዊ አገልግሎት ተደረሽነቷ ፣ በተለይም በድርቁ ዘመን ለተጎዱ ወገኖች ታደርገው የነበረውን ሰብአዊ ድጋፍ በዜና ሽፋን ከትቦ ለመላው ዓለም በማሳወቅ ረገድ ፣ ዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ ያከናወነው ተግባር በወቅቱ ተወዳዳሪ አልባ ጋዜጣ እንዲኾን አስችሎታል ፡፡

ዓምዶች፣

ዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ በዋነኛነት የሚያተኩረው የዜና ሽፋን በመዘገብ ላይ ቢኾንም የጋዜጣው ወቅታዊ መልእክት ማስተላለፊያ በጥንቱ ርእሰ ነገር በኋላም ርእሰ አንቀጽ የተሰኘ ዓምድ ይዞ ዘልቋል፡፡
በተጨማሪም የቤተ ክርስቲያን አስተዳደር የሚሻሻልበትን ፣ የገቢ ምንጭ የሚስፋፋበትን ፣ መሪዎቿ የሚመረጡበትንና በተሐድሶ ጎዳና የምትራመድበትን መንገድ በማብራራት እና በማስረዳት የሚቀርቡና የቤተ ክርስቲያንን ታሪክም ኾነ የመጽሐፍ ቅዱስን መሠረታዊ ትምህርት በጠቅላላውም መንፈሳዊውን ፍልስፍና ተተንትነውና ተመሥጥረው ለግንዛቤና ለምርምር የሚቀርቡ ጽሑፎች የሚሠፍርበት፡- ‹‹ተሐድሶ ፡ ዓምድ ፡ ለውይይት›› በኋላም ‹‹የተሐድሶ ፡ ዓምድ ፡ ለውይይትና ፡ ለትምህርት›› የተሰኘ ዓምድ እስከ ፲፱፻፹፩/1981 ዓ.ም ይዞ ዘልቋል፡፡

እንዲሁም በተለያዩ ጊዜያትም የተለያዩ ዓምዶችን በመክፈት ጽሑፎችን ያሰፍር የነበረ ሲኾን፡-
‹‹ከመንፈሳዊ ፡ ዓለም›› ፣
‹‹የሴቶች ፡ ዓምድ›› ፣
‹‹ምን ፡ ይላሉ ? የአስተያየት ፡ ዓምድ›› ፣
‹‹ኢትዮጵያ ፡ በዘመነ ፡ ኦሪት ፡ የታሪክ ፡ ዓምድ›› ፣
‹‹የሊቃውንት ፡ ዓምድ›› ፣
‹‹ወጣቶችና ፡ ቤተ ፡ ክርስቲያን ፡ የወጣቶች ፡ ዓምድ›› ፣
‹‹ኢትዮጵያ ፡ በዘመነ ፡ ሐዲስ ፡ የታሪክ ፡ ዓምድ››
‹‹ትዝብትና ፡ ምክክር ፡ ዓምድ›› ፣ የመሳሰሉትን ዓምዶች በመክፈት ትምህርትንና ታሪክን ለትውልድ ሲያስተላልፍ ቆይቷል፡፡

አዘጋጆች፣

ከጋዜጣው ምሥረታ ጀምሮ በርካታ በቤተ ክርስቲያንንም ኾነ በዘመናዊ ትምህርት አንቱ የተሠኙ አንጋፋ ሊቃውንት የጋዜጣው ዋና አዘጋጅ፣ ምክትል አዘጋጅ እና የጽሑፍ አዘጋጅ ኾነው ተሳትፈውበታል፡፡
በምሳሌነት ለመጥቀስ ያክል፡-
በ፲፱፻፶/1950ዎቹ ዓ.ም አባ ተፈራ (ገብረ ሕይወት) መልሴ፣ ቀሲስ ክንፈ ገብርኤል አልታየ ናደው (ሊቀ ካህናት) ፣
በ፲፱፻፷/1960ዎቹ ደግሞ የጋዜጣው ዕድገት ጠባቂዎች በሚል ፩ኛ ቀሲስ ሰሎሞን ገብረ ሥላሴ ፣
፪ኛ አቶ ኢሳይያስ ዓለሜ፣
፫ኛ አለቃ ብርሃኑ መኰንን ፣
ዋና አዘጋጅ ፡- ቀሲስ ክንፈ ገብርኤል አልታየ (ሊቀ ካህናት) ቀጥሎም ፡-
፩ኛ ክቡር አቶ መኰንን ዘውዴ ፡- በም/ሚኒስቴር ማዕረግ የጠ/ቤተ ክህነት ም/ሥራ አስኪያጅ ፣
፪ኛ ዶክተር ዕጓለ ገብረ ዮሐንስ፣
፫ኛ አቶ ኢሳይያስ ዓለሜ ፡- የታሪክ፣ ድርሰትና ስብከት ክፍል ሹም ፣
ዋና አዘጋጅ ፡- ወልደ ሩፋኤል ፈታሒ (መጋቤ ምስጢር) በመቀጠልም ፡-
፩ኛ ክቡር ንቡረ ዕድ ኤርምያስ ከበደ ፡- የጠ/ቤተ ክህነት ዋና ሥራ አስኪያጅ ፣ ፪ኛ ዶክተር ዕጓለ ገብረ ዮሐንስ ፡- በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አማካሪ ፣ ፫ኛ ቀሲስ ሰሎሞን ገብረ ሥላሴ ፡- የታሪክ፣ ድርሰትና ስብከት ክፍል ተ/ሹም ፣ ዋና አዘጋጅ ፡- ወልደ ሩፋኤል ፈታሒ (መጋቤ ምስጢር) ኾነው የጋዜጣውን ሕትመት ያስቀጠሉ ሲኾን ዋና አዘጋጅ ኃይለ ልዑል ወልደ ገሪማ፣ ተ/ዋና አዘጋጅ ይቁም ግዛው ፣ እንዲኹም ም/አዘጋጅ መልአከ ምሕረት ዓምደ ብርሃን ገብረ ጻድቅ የመሳሰሉት ሊቃውንት በመሪነት ተሳትፈውበታል፡፡

በተለይም መጋቤ ምሥጢር ወልደ ሩፋኤል ፈታሒ ለረጅም ዓመታት የጋዜጣው ዋና አዘጋጅ ኾነው በማገልገል የጋዜጣው ምልክት እስከ መኾን የደረሱ ናቸው፡፡

ሥያሜና አርማ፣
የዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ ኅትመት ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ የጋዜጣው ስም እና አርማ (ሎጎ) በየጊዜው እየቀያየር መጥቷል፡፡

በጥንቱ፡- ዜና ፡ ቤተ ፡ ክርስቲያን ፡ ዘኢትዮጵያ ፡ በሚል ሥያሜ አርማው (ሎጎው) የእጅ መስቀል የነበረው ሲኾን በሂደትም አርማው (ሎጎው) የቅድስተ ቅዱሳን ማርያም ቤተ ክርስቲያን ጉልላት ፣ ሠናይ ፡ እገሪሆሙ ፡ ለእለ ፡ ይዜንው ፡ ሠናየ ፡ ዜና ፡ ሮሜ ፡ ም፡ ፲ ቍ ፲፬ የሚል መሪ ቃል በክብ ቅርፅ ተጽፎበት ይታተም ጀመረ፡፡

በመጨረሻም፡- አርማው (ሎጎ) የቤተ ክርስቲያን ጉልላት መስቀል ኾኖ ‹‹ሠናይ ፡ እገሪሆሙ ፡ ለእለ ፡ ይዜንው ፡ ሠናየ ፡ ዜና››፡፡ መልካሙን የምሥራች የሚያወሩ እግሮቻቸው እንዴት ያማሩ ናቸው ፡፡ የሚል መሪ ቃል ይዞ በተለያየ ቀለም ማለትም በጥቁር ፣ በሰማያዊ ፣ በቀይ ቀለማት ዘመኑን በዋጀ ኅትመት (ወረቀት) ‹‹ይህ ጋዜጣችን የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን እምነትና ትምህርት ፣ ሥርዓትና ባሕል ፣ ታሪክና ዜና የሚያትም ስለሆነ ዜና ቤተ ክርስቲያን ተብሎ ተሠየመ›› ፡፡ ተብሎ እየታተመ እስከ አሁን ዘልቋል ፡፡ጋዜጣው ዋጋ ተተምኖለት በሽያጭ ለአንባብያን የሚሠራጭ እንደ መኾኑ መጠን በጥንቱ 0.10 የነበረ ሲኾን በየዘመናቱ የዋጋ ክለሳ እየተደረገበት በአሁኑ ወቅት ዋጋ ብር 40 ለውጭ ሀገር እጥፍ ይኾናል በሚል እየታተመ ይገኛል ፡፡

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ልሣን ኾኖ የዘለቀው ዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ በብዙ ውጣ ውረድ አልፎ በአሁኑ ሰዓት 66ኛ ዓመት ቁጥር 167 ደርሷል፡፡ እነሆ በስብከተ ወንጌል እና ሐዋርያዊ ተልእኮ መምሪያ የሚዘጋጀው ይህ አንጋፋ ጋዜጣ ይዘቱን እና ኅትመቱን በማሳደግ ዘመኑን በዋጀ መልኩ ለትውልዱ ተደራሽ እንዲኾን እየሠራ ይገኛል፡፡

መምህር ማርቆስ ተበቃ ኬሬ
የዜና ቤተ ክርስቲያን ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ

 

 

 

የኢትዮጵያ ቤት ክርስቲያን ማኅበራዊ አስተዋጽኦ የሚመነጨው ከዐሥርቱ ሕግጋት እና ከስድሰተቱ ቃላተ ወንጌል ነው፡፡ ዐሠርቱ ቃላተ ኦሪት እና ስድስቱ ቃላተ ወንጌል በመተባበር ማኅበራዊ ሕግጋትን ያስተምራሉ፡፡

ማኅበራዊ ሕጎች በአንድ የኅብረተሰብ ክፍል ውስጥ የእረስ በእርስ ትስስር እና መተሳስብን ፍቅርንና አብሮ በሰላም የሚኖርበት አንድነትን የሚያጠብቁ መሠረቶች ናቸው፡፡ በመልካም መሠረት ላይ የሚኖር የኅብረተሰብ ክፍል ደግሞ በጊዜ ሂደት የራሱ የሆነ ባህል ይፈጥራል፡፡

ባህል ደግሞ የማንነቱ መገለጫ ከሌላ የኅብረተሰብ ክፍል የሚለይበት ኦርቶዶክሳዊ ማንነቱ የሚታወቅበት አንዱ መንገድ ነው፡፡ በዚህ መሠረት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የሚከተሉትን ማኅበራዊ አሰተዋጽኦዎች አድርጋለች እያደረገችም ነው፡፡

ማኅበራዊ አስተዋጽኦ

፩∙ በበጎ አድራጎት አገልግሎት መሳተፍ

የበጎ አድራጎት መነሻው ቅድሳት መጻሕፍት ሲሆኑ በኅብረተሰብ መካከል መተሳሰብን እና ሰብአዊ ርህራሄን ከማጎልበት ባሻገር ለነፍስ ዋጋ የሚያሰጡ ትምህርቶችንም የያዙ ናቸው፡፡

ስለሆነም የመንፈስዊ አገልግሎት ዋጋ ከመስጠቱም ባሻገር በህብረተሰቡ ዘንድ የመተሳሰብና የሰብአዊ ርኅራኄ መንፈስ ለማዳበር እጅግ ጠቃሚ ነው፡፡ የህንንም ለማድረግ ጠቃሚ የሆኑት ስልቶች ሕዝቡን ማስተማር፤ ማደራጀት፤ ማስተባበር እና ተቋማትን መክፈት ናቸው፡፡ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት መነሻውም ሃይማኖት ነው፡፡
እግዚአብሔር ራሱ ያለምንም ከፍያ /በጸጋ/ ፍጥረትን ሁሉ መልካም መሆናቸውን እያረጋገጠ ከመፍጠር የዕለት ተዕለት ፈላጎታቸውን እሰከ መስጠት ድረስ መሠረት ሆአኖል፡፡ አምላካቸውን የተከተሉ ሰዎችም ከአምላካቸው ተምረው ይህንኑ የበጎ ፋቃድ አገልግሎት አበርክተዋል፡፡ አበ ብዙኀን አብርሃም ያለምንም ክፍያ መንገደኞችን ማብላቱንና ማጠጣቱ ዋና ማስረጃ ነው፡፡
በመጽሐፍ ቅድስ ውስጥ የተዘረዘሩ ብዙ አገልግሎቶች በበጎ ፈቃድ የተከናወኑ ናቸው፡፡ ሰው የተቸገረ ወገኑን እንዲሁም እንግዶችን እየተቀበለ በገንዘብ፣ በእውቀት፣ በጉልበት ያለውን ለሌለው መርዳትና ማገዝ ይጠበቅበታል፡፡ ደጉ ሳምራዊ ተጎድቶ፣ ቆስሎ ያየውን ሰው፤ ማንም ሳያስገድደው በፈቃዱ አንስቶ፤ ቁስሉን በዘይት ቀብቶ፤ ለሚረዱት ሌሎች ሰዎች ገንዘብ ሰጥቶ፤ ተመልሶ እንደሚረዳው ቃል ገብቶ መሄዱ የሚታወስ የቤተ ክርስቲያን ተግባር ነው፡፡ አሁንም በቤተ ክርስቲያን ካህናት፤ ዲያቆናት፤ ምእመናን ብዙ ነገሮችን በበጎ ፈቃድ የሠራሉ፡፡
የሕፃናት ማሳደጊያ እና የአረጋውያን መጦሪያ ተቋማት መከፈት

የኢትዮጵያ ቤተክርስቲየን ድሆችን የመርዳት የቆየ ባህል አላት፡፡ ምጽዋት ከመሥዋዕት ይበልጣል እንዲል፡፡ /ማቴ ፱፥፲፩፤ሆሴ ፮፥፮፤ አረጋዊ መንፈሳዊ/፡፡ ብራብ አበልችሁኝ፤ ብጠማ አጠጣችሁኝ፤ ብታረዝ አለበሳችሁኝ፤ የሚለው የምጽዋት ዋጋ በቅዱስ መጽሐፍ፣ በብዙ ገድላትና ድርሳናት ጎልቶ ስለተሰበከ ምጽዋትን ለተቸገሩ መስጠት በጠቅላላ የኢትዮጵያውያን ታላቅ መንፈሳዊ እሴት ነው፡፡ ትናንትም ሆነ ዛሬ የማኅበረሰባችን ማኅበራዊ ዋስትና ይኸው ክርስቲያናዊ ባህላችን ነው፡፡ የቀድሞው፣ የዛሬውም የቆሎ ተማሪ የተማረው እና እየተማረ ያለው ቤተ ክርስቲያን በዘረጋችውና በሺሕ በሚቆጠሩ ዓመታት በዘለቀው በዚሁ ተቋም አካል ጽኑ ሃይማኖታዊ ባህል እንጂ በመንግሥት ወይም በሌሎች ድጋፍ አይደለም፡፡

በአጠቃለይ ቤተ ክርስቲያን ለተራቡት ቀለብ፣ ለታረዙት ልብስ፣ ለሕሙማን ፈውስ፣ ለአረጋውያን መጦሪያና ለእጓለምውታን ማሳደጊያ የሆነ ማኅበራዊ ዋስትና ለማረጋጥ በማስተባበር የተቻላትን ሁሉ ስታደርግ ቆይታለች፡፡

እነዚህ መኅበራዊ ተቋማት እንደዘመናችን ዓይነት መዋቅር ባይኖራቸውም በስንበቴና በጡት ልጅ እና በመሳሰሉት ማኅበራዊ መጠሪያዎች የሚታወቁ ማኅበራዊ ዋስትናዎች ነበሩ፡፡ ዘመናዊ የማኀበራዊ ዋስትና በኢትዮጵያ እሰከሚጀመርበት ድረስ ጧሪ የሌላቸው ሰዎች እና አሳዳጊ ያጡ ሕፃናት በዚህ መንገድ ሲረዱ ኑረዋል፡፡

እነዚህ ተቋማት ከተመሠረቱም በኋላ ቤተ ክትስቲያን አዲሶቹን ተቋማት መሥርታ የማኅበራዊ ዋስትና አገልግሎቷን አጠናክራ ቀጥላለች፡፡ በድርቅ ጊዜ ርዳታን በማስተባበር ስደተኞችን መርዳት ቤተ ክርስቲያን የተቸገሩትን መርዳት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ተግባሯ በመሆኑ ተግባሩን ስታከናውነው ኖራለች፡፡ ዛሬም በዘመናዊ መልክ ልማትና ተራድኦ ኮሚሽን በማቋቋም ድንገተኛ አደጋ ሲከሰት እህል ዘይት እና ሌሎች ምግቦችን በማቅረብ የሰብአዊ እርዳታና መልሶ ማቋቋም ተግባር አከናውናለች እያከናወነችም ትገኛለች፡፡

መንፈሳዊ ማኀበራትን መደራጀት

ለበጎ ፈቃድ አገልግሎት ምሳሌ የሚሆኑ ዝክሮች፣ ሰንበቴዎችና ማኅበሮች ወዘተ በስፋት ይገኛሉ፡፡ እነዚህ የተቀደሱና ጠናካራ ትውፊቶች የበጎ አገልግሎት ለመሰጠት አመቺ ናቸው፡፡ በገጠሩ አካባቢ በስፋት ይጠቀሙባቸዋል፡፡ በድንገት ሀብት ንብረቱ ቢቃጠልበት ርዳታ ያደርጉለታል፡፡ እንዲሁም ጧሪ ዘመድ ሳይኖረውና የሚሠራ ጉልበቱ ሲደክም ከቤታቸው በማስቀመጥ ተፈራርቀው የጦሩታል፡፡ ይህም ተግባር መጽሐፍ ቅድሳዊ ተግባር በመሆኑ በሕዝቡ አኗኗር ላይ በጎ ተጽዕኖ በማሳደሩ ለዚህ ድርጊት የቤተ ክርስቲያን አስተዋጽኦ ክፍተኛ ነው ::

፪ መልካም ዜጋን በማፍራት

ሰው ሁሉ ለሚኖርባት ዓለም ነጻና ክቡር ዜጋ ነው፡፡ዜግነት የተፈጥሮ ሲሆን መልካም ዜግት ግን የመልም ጠባይና ምግባር ውጤት ነው፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እውነተኛና ቅድስት በመሆኗ ዜጎች ሁሉ በሃይማኖትና በምግባር ለሀገራቸውና ለሰማያዊት ርስታቸው መልካምና ታማኝ እንዲሆኑ ከማስተማርና ከመምከር የተቆጠበችበት አፍታ ጊዜ የለም፡፡ ምንም እንኳን በሥልጣኔ ስም የሚመጡ ጉዳዮች የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት ከጊዜ ወደ ጊዜ ቢፈታተኑትም ቤተክርስቲያን ግን ከጥንት ጀምሮ ልጆቿ በሥነ ምግባር ታንጸው፣ ፈሪሃ እግዚአብሔር ያደረባቸው የሀገርና የወገን አለኝታዎች እንዲሆኑ የተለያዩ ሥራዎችን ሠርታለች፡፡

፫ የሥራ ባህልን በማዳበር

ሥራ የኑሮ መሠረት መሆኑን ቤተ ክርስቲያን ታስተምራለች፡፡የምትመራባቸው ቅዱሳት መጻሕፍትም የሥራን ጠቃሚነት በስፋት የሚተነትኑና የሥራን ባህል የሚያዳብሩ ናቸው፡፡ እግዚአብሔር አስቀድሞ ለአባታችን አዳም ገነትን ያበጃት ይጠብቃትም ዘንድ ሓላፊነትን ሰጥቶት ነበር፡፡ አዳም ከተሳሳተም በኋላ ጥሮ ግሮ በወዙ እንዲበላ፣ በስንፍና ተዘልሎ እንዳየቀመጥ፣ በወገኖቹ ላይ ጥገኛ ሆኖ እንዳይከብድባቸው ይልቁንም የድካሙን ፍሬ ቢመገብ መልካም እንደሚሆንለት ተነግሮታል፡፡ ቤተ ክርስቲያን ይህንን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርት መሠረት በማድረግ ልጆቿ ዘወትር በሥራ የተጠመዱ እንዲሆኑ ይህ ካልሆነ ግን አእምሮአቸው የዲያብሎስ ተገዥ እንደሚሆን ታሰተምራለች፡፡ ከዚህ አኳያ ቤተ ክርስቲያን የሕዝቡን ሁለንተናዊ እድገት በማጽናት ለኢኮኖሚ ጤናማ እድገት፣ ለሕዝቡ ልማትና ደኅንነት መጠበቅ የበኩሏን ድረሻ እየተወጣች ነው፡፡

፬∙ሥነምግባርን በማሰተማር

ሥነምግባር የሚለው ቃል በሥራ ማማር፣ የሥራ መልካምነት ማለት ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያን ክርሰቲያኖች በጎ ሥራን እንዲሠሩ፣ ሰዎችን ያለምንም ልዩነት እንዲወዱ፣ የራስን ሰውነት ሕይወትና ክብር ከሚጎዱ ዲርጊቶች እንዲረቁ ሕይወታቸውን በቅድስና መንፈሳቸውን በንጽሕና እዲያዙ ታሰተምራለች፡፡ ከዚህም ትምህርቷ የተነሣ ምእመኖቿ በጎ ሕሊና እንዲኖራቸው፣ ከአንደበታቸው መልካም ቃል እንዲወጣ ንግግራቸው ሁሉ ከቁጣና ከትዕቢት የራቀ ጠብን ከመጫር ይልቅ ሰላምና እርቅ አንድነት እንዲያወርድ ወደ እግዚአብሔር መቅረብና ከእርሱ ጋር ሊያኖር የሚችል መልካም ሥራን መሥራትን የሚፈልጉ እንዲሆኑ አድረጋለች፤ እያደረገችም ነው፡፡ በማኅበራዊ ሕይወትም የሌላውን ድካምና ስሕተት ለቅመው ከመክሰስና ከመተቸት ይልቅ ባለማወቅ ያጠፋነውን ወደ ማወቅ አድርሰው ያርሙታል፣ የደከመውን ያበረቱታል፡፡ ክፉውን ወደ መልካም ይለውጡታል፡፡ ሕይወታቸው በእግዚአብሔር ፊት ብቻ ሳይሆን በሰውም ፊት የተገለጠ ሰለሆነ በኅብረተሰቡም ፊት መልካም የሆነውን የፈጽማሉ፡፡ ‘’ስለምናገለግለው ስለዚህ ለጋስ ስጦታው ማነም እንዳይነቅፈን እንጠነቀቃለን በጌታ ፊት ብቻ ያይደለ  ነገር ግን በሰው ፊት ደግሞ መልካም የሆነውን እናስባለንና’’ ፡፡ በአጠቃለይ ቤተ ክርስቲያን ባላት የሥነ ምግባር ትምህርቷ ኅብረተሰቡ ለእግዚአብሔር እንዲሁም ለሀገሩና ለባልንጀራው ታማኝ እንዲሆንና ሓላፊነቱን፤ ተጠያቂነቱን በአግባቡ እንዲወጣ፤ ያለ እድልዎ ሥራን እንዲያከናውን በማሰተማር ሙስናን በመከላል ለሀገር ዕድገት አስተዋጽኦ ስታበረክት ቆይታለች እያበረከተችም ትገኛለች፡፡
ለሁሉ የሚገባውን አስረክቡ፤ ግብር ለሚገባው ግብርን ፤ቀረጥ ለሚገባው ቀረጥን ፤መፈራት ለሚገባው መፈራትን፣ ክብር ለሚገባው ክብርን ስጡ፡፡ በሚለው መጽሐፍ ቅዱሳዊ መመሪያ መሠረት ቤተ ክርስቲያን የእንግዚአብሔር የሆነውን አሥራት በኩራት ለቤተክርሰቲያን ግብርን ደግሞ ለመንግሥት በወቅቱ እንዲከፍሉ ለማድረግ የማይናቅ ድርሻ ተወጥታለች፡፡ ይህን ማለት የሚያሰደፍረውም፡-
• አስተምህሮዋ አንዱ ለአንዱ እንዲታዘዝ፤ በትሕትና እንዲኖሩ ፈረሃ እግዚአብሔር እንዲኖረው ከሱስ ከባዕድ ተግባር ራሱን እንዲጠብቅ እና መልካም ዜጋ እንዲፈጠር የሚያደርግ በመሆኑ ነው፡፡
• ለረጅም ዘመናት በቄስ ትምህርት ቤት ትውልድን በመልካም ሥነ ምግባር የታነፀ ለሓላፊነት የሚበቃ እና ጠንካራ ዜጋ ለምድረግ ከሥር ኮትኩታ በማስደግ ያደረገችው እሰተዋኦም የሚዘነጋ አይደለም፡፡
• እሰከ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ የግብረ ገብ ትምህርት ከመደበኛ ትምህርት ጎን ለጎን እንዲሰጥና በሥነ ምግባር የታነጹ ዜጎች እንዲኖሩ ያደረገችው አሰተዋኦ  ከፍተኛ ነው፡፡
በተለይም በዚህ በዘመነ ሉላዊነት /Globalization/ በተለያየ መልኩ የሥነ ምብናር ችግር እየገጠመው ያለውን ትውልድ፣ በተሻለ መለኩ ለመቅረጽ መንግሥት በኮሚሽን ደረጃ አቋቁም የሚታገልበትን ሙስና ከሥሩ የሚነቅል ሥራ ለመሥራት ቤት ክርስቲያን ካለባት ሓላፊነት አኳያ እያደረገችው ያለው ትውልድን በሥነ ምብባር የማነጽ ሥራ የሃይማኖቱ ግዴታ እንደሆነ ያመለክታል፡፡

፭∙ በጤና ጥበቃ ዘርፍ በመሳተፍ

ጤና ማለት የበሽታ አለመኖር ብቻ ሳይሆን የአንድ ሰው /ማኅበረሰብ/፣ አካላዊ /physical/፣ ሥነ ልቡናዊ /psychological/ ማኀበረሰባዊ /social/ አእምሮአዊ /mental/ እና ሃይማኖታዊ ደኅንነት / Spritual wellbeing /  ነው፡፡ አስከፊ በሆነ ድህነትና ችግር ውስጥ ላለ ኅብረተሰብ የጤና ችግር ትልቁን ቦታ የሚይዝ ጉዳይ ነው፡፡ ይህም ከሥጋ ሕመም ባሻገር የሚፈጥረው የአእምሮ ጭንቀት የአንድ ኀብረተሰብ ክፍልን ምርታማነትና ውጤታማነት እጅጉን ይጎዳል፡፡ ቤተ ክፍስቲያን የጤናውን ችግር ለመቅረፍ ያላትን አስተዋጽኦ የሚከተሉትን መዘርዘር/መጥቀስ ይቻላል፡፡
• መንፈሳዊ እና ሥጋዊ ደኀንነትን በመስጠት
• አዕምሮአዊ ጤንነት እንዲኖር በማድረግ
• ሥነ ልቡናዊ ጤንነት በመስጠት
• ዘመናዊ ጤና ተቋማት ማስፋፋትና የመሳሰሉትን

፮∙ በትምህርት ዘርፍ

ባለአእምሮ ሰው በደማዊነት አእምሮው እያዘገመ እንዳይኖር በትምህርት ድንቁርናን አርቆ፣ ክፉና ደጉን ለይቶ በዕውቀት ዓለም እንዲኖር ልቡናን የሚያጠራና የሚወለውል፣ ማኅበራዊ ነጻነትን የሚጎናጽፍ ዕውቀት ማግኘት ያስፈልገዋል፡፡ ሥጋዊና መንፈሳዊ ዕውቀት በሰው ልጆች አእምሮ ተቀርጾ ማህበራዊ፣ ባህላዊ እና ኢኮኖሚዊ ሕይወታቸውን ጥበብ በተሞላበት የአኗኗር ዘይቤ እንዲመሩ የዕውቀት በር መክፈቻ ቁልፍ ነው፡፡
የዚህም ዓላማ፣
ጊዜውን የሚዋጅ ንቃተ ኅሊናው የዳበረ ትውልድ ወይም ዜጋ ለመፍጠር ከቄስ ትምህርት ቤት እስከ ከፍተኛ ተቋማት ሥርዓተ ትምህርትን መቅረጽ እና መረጃ መሳሪያዎች ማዘጋጀት የቤተ ክርስቲያን ተቀዳሚ ተግባር ሆኗል፡፡
ኢትዮጵያ ፊደልን ከነአገባቡ ይዛ የዓለም የራሳቸው ፊደላት ካሏቸው ጥቂት ሀገራት መካከል አንዷ ስትሆን መገለጫዋም የግእዝ ፊደላት ባለቤት መሆኗ ነው፡፡ በመሆኑም በተለያዩ ውጭ ሀገራት የግእዝ ትምህርት በፋኩልቲ ደረጃ መቋቋም ለጥናትና ምርምር ዓይነተኛ እገዛ በማድረግ ላይ ይገኛል፡፡
ዘመናዊ ትምህርት ቤቶችን በመገንባት ከ1930ዎቹ በኋላ እንደ ትምህርት ሚኒስቴርነ ስታገለግል የቆየችው ቤተ ክርስቲያን የዘመናዊ ትምህርት ቤት በሀገራችን መስፋፋት ከጀመረበት ጊዜ በኋላም ቢሆን የራሷ ዘመናዊ ትምህርት ቤቶችን በመገንባት ልጆችና ወጣቶች በሥነ ምግባር እየታነጹ፤ ለሕዝብና ለመንግስት የሚያገለግል አገር ወዳድ ዜጎችን በማፍራት በዘማናዊው ትምህርት ድርሻዋን እየተወጣች ትገኛለች፡፡

፯. ታረክን እና ጥበብን በመመዝገብ

ለኢትዮጵያ ሥነጽሑፍ መነሻው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ነች፡፡ ብዙው ዓለም ገና የጽሕፈትን ጥበብ ገንዘብ ባላደረገበት ዘመን የቤተክርስቲያኒቱ ሊቃውንት ከበግ፣ ከፍየልና ከልዩ ልዩ እንሰሳት ቆዳ ብራና ፍቀው፣ ቀለማትን በጥብጠው ብርዕ ቀርጸው የኢትዮጵያ ብሎም የውጭ ሀገራትን ታሪክ በመመዝገብ ለጥናትና ምርምር መነሻ ሆነዋል ማለት ይቻላል፡፡

፰.  የባህል አስተዋጽኦ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲን መሰረቷ መጽሐፍ ቅዱስ ነው፡፡ የምትሰብከውም ሃይማኖትን ከትውፊት፣ ትውፊትን ከሥርዓት፣ ሥዓትን ከባህል ጋር በማቀናጅት ነው፡፡ ቤተ ክርስቲን በሥነ ምግባር ትምህርቷ በኢትዮፕያ ውስጥ ለሚደረግ መልካም ባህሎች መነሻ ናት፡፡ በዚህ መሰረት ቤተ ክርስቲያን ያላትን ባህላዊ አስተዋ    ጽኦ ለመመልከት ያህል እንደሚከተለው ተዘርዝረዋል፡፡
• በአንድ ማዕድ የመመገብ ባህል /የአመጋገብ ሥርዓት/፣
• የአነጋገር ሥርዓት፣
• የእንግዳ ተቀባይነት ባህል፣
• አለባበስ/ ነጭ ልብስ፣ ወንድ የወንድን ሴት የሴት ወ.ዘ.ተ/፣
• ጋብቻን የማክበር ባህል
• የጀግንነት እና የሀገር ፍቅር ባህል፣
• ተከባበሮ የመኖር  እና የአብሮነት ባህል፣ ወዘተ ጥቂቶቹ ናቸው፡፡